Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту - Ашық сабақтар - Ұстаздарға көмек - Скачать Рефераты, слайды, тесты - Қазақстандық оқушыларға тегін рефераттар сайты
MENU
Главная » Файлы » Ұстаздарға көмек » Ашық сабақтар

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту
22.11.2014, 12:10

Елбасы -Н.Ә. Назарбаев -2012 жылғы 27 қаңтардағы -«-Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту &ndash- Қазақстан дамуының басты бағыты»- -атты Қазақстан халқына кезекті Жолдауында білім беру ұйымдары жастарға жалаң білім беріп қана қоймай алған білімдерін өмірдің түрлі жағдайларында пайдаланаалуды үйретуі керек екендігін баса айтып, үкіметк еоқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың бес жылға арналған Ұлттық шаралар жоспарын дайындау жөнінде нақты тапсырма берген болатын.

ОсытапсырманыңнегізіндемаусымайындаҮкіметтің 25 маусым 2012 жылы №832 қаулысыменбекітілген «-Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-2016 жылдарғаарналғанұлттықіс-қимылжоспары»- қабылданды. Ұлттықжоспардыңмақсаты &ndash- ҚазақстанРеспубликасындағымектепоқушыларыныңфункционалдықсауаттылығындамытуүшінжағдайжасауболыпбелгіленген.

Оқушыларыныңфункционалдықсауаттылығындамытудаоқубағдарламасындағыәрбірпәнніңрөлізор. Соныңішіндеқазақтіліменәдебиетініңалатынорныерекше. Осыретте, оқушығахалықтыңқоғамдықөмірін, арман-мүддесінтанытуда, оларғаидеялық-саяси, рухани-адамгершілік, этикалық-эстетикалықт.б. тәрбиеберуде, дүниегекөзқарасын, мінезін, жалпымәдениетінқалыптастырудакөркемәдебиеттіқуаттықұралдардыңбіріретіндепайдалану &ndash- әдебиетпәнініңбастымақсатыболыпесептелсе, -тіліміздіңөзіндікқалыптасқаннормаларын, -жалпыайтқандаграмматикасынүйрету -&ndash- қазақтілініңбастыміндетіболыптанылады.

Болашақазаматөзұлтыныңасылмұрасыменсусындауарқылытуғанхалқыныңтарихымен, мәдениетіменжететанысып, білімінкеңейтеді. Қазақтілініңграмматикасынтереңмеңгергеноқушы, қоғамныңкезкелгенсаласындақиналмайжұмысістеп, өзініңфункционалдысауаттылығынкөрсетеалады.

Жалпыбілімберетінортамектептегіоқушыныжекетұлғаретіндежәнеоныңұлттықсана-сезімін, өзіндік, дүниетанымын, азаматтықұстанымын, руханиқұндылықтарынқалыптастыруғанегізболатынәлемдегіасабай, мазмұнды, көркемдікдеңгейіжоғарыәдебиеттердіңқатарындағы -қазақәдебиетіпәнінжүргізудіңөзіндікқырысанқилы.

Әдебиет &ndash- оқушығабеймәлімөмірдітанытатынқуаттықұрал.

Әдебиетарқылыбізоқушыларғаұлттықболмысымызды, -асылқасиеттеріміздітанытамыз. Адамғатәрбиеберушіәуелі, ата-ана, сонансоңұстаз, мектеп, қоршағанортаекенібаршамызғабелгілі. Өнер, ғылым баржұртт аөскелең ұрпа қтәрбиені ата-анаданда, мектептенде, араласатынортасынанда, өздері оқып жүрген қазақ әдебиетіндегі түрлі аңыз-ертегілерденде аларын аешкімшүбәкелтірмейді. Әдебиетадамғаөмірдітанытыпқанақоймайды, ол -адамдытәрбиелейді. Адамныңөміргекөзқарасынтанытады, мінез-құлқынаықпалетеді, күллітіршілігінеәсеретеді. Қазақәдебиетіндегікөркемтуындылардыоқығансайынөмірсырын, Отан, ерлік, елдік, жақсылық, жамандық, секілдіұғымдардыңмәніноқушытереңаңғарады. -Оларөнердісүйетін, оданруханиләззаталабілетін, көркемдікталғамыбар, адамгершілікті, нәзіксезімдіболыпөседі. Дөрекілікке, бойкүйездікке, жамандыққа аяқ баспайды.

Әдебиет арқылы оқушы бойында өмір туралы дұрыс талғам, түсінік қалыптастырамыз. Қазақ әдебиетіндегі көркем туындылар арқылы қалаған мамандықты игеріп, өмірден өз орнын табуларына, қалаулы азамат болып өсулеріне тигізетін әсері мол. -Ұрпақ бойында ұлттық ұғымдарды сіңіру үшін, біз оқушыға өткен тарихымызды танытуымыз тиіс.

Пән мұғалімі оқушының назарын аудару үшін сабақ кезінде әртүрлі тақырыптық, пәнаралық, сыныпаралық байланыс орнатып, қызықты әңгімелерді сахналық көрініс ретінде өтуді -ұйымдастыра білуі қажет. Сонымен қатар, түрлі көрнекілік құралдарын қолдану, сұрақ-жауап, талдау, жинақтау, ажырату, тақтаға жазу, айтқан ойды мысалдармен дәлелдеу, сөздікпен жұмыс, проблемалық мәселелерге жауап беру, нақтылы және жалпылама тапсырмалар беріп, шағын шығармашылық жұмыстарды орындату, оқушының бірін-бірі сынауы, өзіндік пікір білдіруі, баяндама жасауы, ғылыми зерттеу жазып қорғауы т.б. алуан түрлі әдіс-тәсілдерді қолдануы керек. Осындай әдіс-тәсілдерді түрлендіріп, жүйелі түрде пайдаланып мұғалімнің шәкірттері өз бетімен жұмыс істеуге тез үйренеді. Орта буын оқушыларының арнайы ереже дәптерлері, альбомдар, сөздіктері, канспектілері, хронологиялық кестелері болуға тиіс. -Сонымен бірге, шығармашылық дәптері бөлек болғаны дұрыс. -Оған оқушы өздеріне ұнаған мақал-мәтелдерді, афоризмдерді, шешендік сөздерді де жазып алып жүруге баулу керек. Осы ретте, шығармашылыққа жақын кейбір оқушылар сол дәптерге қыса әңгіме, мақала, күнделік, пікір жазып үйренуіне мүмкіндік туады.

Тіл мәселесі, әсіресе, небір бұлыңғыр күндерді, тар жол, тайғақ кешулерді бастан өткерген қазақ тілінің мәселесі қашан да өткір әрі өзекті болмақ. -Қазақ тілі мен әдебиетінің мектепте оқытылу жайы әркімде де толғандыруы тиіс.

Қазақ тілін оқыту алдына үлкен міндеттер, оқушыларға түсіндірудің тиімді әдіс-тәсілдерін іздестіру қажеттілігі қазіргі таңда да қарастырылып келе жатқан мәселе. Демек, тіл ғылымының үздіксіз дамуының нәтижесінде, адам баласы ой-санасының, дүниетанымының өсуіне байланысты оқыту әдістемесі де қатар жетіліп байып отыр. Өйткені, озат мұғалімдер тәжірибелерінен толығып оның мазмұны мен жүйесі, құрылысы, кеңейіп, байып отырады. -Қоғам ілгері дамыған сайын оқыту мазмұны да күнделікті жаңарып, жетіліп отырады.

Озық ойлы адамдар заманның, қоғамның дамуына, өзгеруіне өз үлесін қосады. Осындай қоғамдық, әлеуметтік, мәдени өзгерістер дамулар мектептің оқыту процесіне әсер етеді. Соңғы жылдары жеке тұлғаны қалыптастыруды дамыту мен оған жан-жақты терең білім беру мақсатында көптеген технологиялар ұсынылуда. -Жаңа технологияның басты мақсатының бірі -&ndash- баланы оқыта отырып оның еркіндігін, белсенділігін қалыптастыру, өз бетінде шешім қабылдауға дағдыландыру.

Яғни, ғылыми негізде білім беру үшін жаңа технологияларды меңгере отырып, оны сабаққа енгізу педагогтар алдындағы өзекті мәселе екені анық.

Түйін сөз: -Оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамытуда &ndash- бүгінгі заман талабы. Осы ретте, қазақ тілі мен әдебиеті пәнін дұрыс жүргізе білудің маңызы зор. Педагогтың шеберлігі, яғни шығармашылық пен жауапкершілікті ұштастырып сабақ өтуі, бұл заман талабынан туындап отырған мәселе. Жоғары деңгейде сабақ беретін оқытушының алдынан шыққан оқушы &ndash- өмір айдынындағы өз жолын адаспай табады, азамат болып қалыптасады. Бұл ұстаз үшін абыройдың үлкені, әрбір мұғалім осыған ұмтылса ұрпақ алдындағы қарыздың өтелгені.

ОҚУШЫЛАРДЫҢ ФУНКЦИОНАЛЬДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ

 -«-Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту &ndash- Қазақстан дамуының басты бағыты»- - -атты  - - - - - Елбасы - -Нұрсұлтан Әбішұлы - -Назарбаевтың - -2012 жылғы 27 қаңтардағы Қазақстан халқына -Жолдауында -мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту мақсатында бес жылдық - -ұлттық жоспарды қабылдау міндеті қойылды.

Осы міндетті жүзеге асыру барысында оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-2016 жылдарға арналған Ұлттық жоспардың мақсат, міндеті нақтыланып жасалды

Ұлттық жоспарда мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту үшін төмендегідей кешенді жоспар жасалды. Олар: мазмұндық, оқу-әдістемелік, материалдық-техникалық іс-шаралар кешені. Бұл кешен Қазақстан Республикасындағы білім сапасын жетілдірудің негізгі бағдары ретінде мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту барысында жасалатын іс-шаралардың мақсаттылығын, біртұтастығын және жүйелілігін негізге ала отырып дайындалған.

Аталған - -Ұлттық жоспардың мақсаты -- Қазақстан Республикасындағы мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту үшін жағдай жасау. Ол үшін төмендегідей міндеттер қойылды:

Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамытудың отандық және халықаралық практикасын зерделеу

Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту бойынша шаралар жүйесін іске асырудың тетіктерін анықтау

Білім мазмұнын жаңғыртуды қамтамасыз ету: стандарттар, оқу жоспарлары мен бағдарламалар.

Білім беру процесін оқу-әдістемелік қамтамасыз етуді әзірлеу.

Мектеп оқушыларының білім сапасын бағалау және мониторинг жүргізу жүйесін дамыту.

Мектептің және қосымша білім беру жүйесі ұйымдарының материалдық-техникалық базасын нығайту.

Жалпы функциональдық сауаттылық деген ұғымды таратып айтар болсақ, адамдардың (жеке тұлғаның) - -әлеуметтік, мәдени, саяси және экономикалық қызметтерге белсене араласуы және өмір бойы білім алуына ықпал ететін базалық факторы. - -Яғни бүгінгі жаһандану дәуіріндегі заман ағымына қарай ілесіп отыруы. Сонымен, функциональдық сауаттылық адамның мамандығына, жасына қарамастан үнемі білімін жетілдіріп отыруы. Мұндағы басшылыққа алынатын функциональдық сапалар: белсенділік, шығармашылық тұрғыда ойлау, шешім қабылдай алу, өз кәсібін дұрыс таңдай алуға қабілеттілік, т.б. Яғни, жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан республикасының зияткерлік, дене және рухани тұрғысынан дамыған азаматын қалыптастыру, оның физикалық құбылмалы әлемде әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін білім алудағы қажеттіліктерін қанағаттандыру болып табылады

Осыған орай Ұлттық жоспарда функционалдық сауаттылықтың - -төмендегідей негізгі механизімдерін бөліп көрсетеді. Ұлттық жоспардың жоғарыда - -аталған мақсат, міндеттерін жүзеге асыруда төмендегідей тетіктері (механизмдері) - -нақтыланып, - -мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту үшін білім беру жүйесінде басшылыққа алынады. -Олар: -  -  - -

 - - - - -&bull- -білім беру мазмұны (ұлттық стандарттар, оқу бағдарламалары)-
 - - - - -&bull- -оқыту нысандары мен әдістері-

 - - - - -&bull- -білім алушылардың оқудағы жетістіктерін диагностикалау мен бағалау жүйесі-

 - - - - -&bull-мектептен тыс, қосымша білім беру бағдарламалары-

 - - - -&bull- -мектепті басқару моделі (қоғамдық-мемлекеттік нысан, мектептердің оқу - -жоспарын реттеудегі дербестігінің жоғары деңгейі)-

 - - - - -&bull- -барлық мүдделі тараптармен әріптестікке негізделген достық қалыптағы білім беру ортасының болуы-

 - - - - -&bull- -ата-аналардың балаларды оқыту мен тәрбиелеу процесіндегі белсенді рөлі

Оның -алғашқысы &ndash- оқыту методологиясы мен мазмұнын түбегейлі жаңарту. -Яғни мектеп оқушыларының функциональдық сауаттылығын дамыту - -жалпы білім беретін орта мектептің - -Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартын (МЖБС) жаңартудан бастау алуға тиіс. Ол үшін мұғалім білім алушының бойына алған білімін практикалық жағдайда тиімді және әлеуметтік бейімделу үдерісінде пайдалана алатындай негізгі құзыреттіліктерді -сіңіруі керек. Олар: - -басқарушылық (проблеманы шешу қабілеті)- ақпараттық (өз бетінше ақпараттар көздері арқылы үнемі білімін көтеріп отыруы, сол арқылы танымдық қабілетін ұштау)- коммуникативтік (үш тілде: қазақ, орыс, ағылшын (шет) ауызша, жазбаша қарым-қатынас жасау)- әлеуметтік (қоғамда, өзі өмір сүрген ортада іс-әрекет жасай алу қабілеті)- тұлғалық ( өзін жеке тұлға ретінде қалыптастыруға қажетті білім, білік, дағдыларды игеру, болашақ өзі таңдаған кәсібін өзі анықтау, оның қиыншылығы мен күрделілігіне төзімді болу)- азаматтық - -(қазақ халқының салт-дәстүрі, тарихы, мәдениеті, ділі, тілін терең меңгеріп, Қазақстанның - -өсіп-өркендеуі жолындағы азаматтық парызын түсінуі)- технологиялық - -(әр азамат өз мамндығына қарай ақпараттық технологияларды, сандық технологияны, білім беру технологияларын сауатты пайдалануы). Білім алушы осы аталған негізгі құзыреттіліктермен қатар пәндік құзыреттіліктерді (әр пәннің мазмұны арқылы) меңгеруі тиіс. - -Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «-Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам»- атты еңбегінде оқулық мәселесіне ерекше тоқталған болатын.

Жалпы оқулық жазу мәселесі күн тәртібінен түспеген, өзекті мәселелердің - -бастысы екендігі алаш арыстарының - -ой-пікірлерінен анық аңғарылады. Атап айтар болсақ, Ж.Аймауытов: «-...Тегінде оқу кітаптары кеңседе отырып одан-бұдан құрастырылып ойдан шығарылып, долбармен жазу керек емес, мектептердің программасына жанастырылып, сондағы оқыту тәсілдеріне сүйеніп жазылу керек. Бұлай болмағандықтан кітаптардың көбі мектептерде қолдануға жарамсыз болып қалады. Кітап жазушылар ауылдағы мұғалімдер арасынан шықпай, немесе кітап жазам деген кісі, сол бастауыш мектепте бала оқытып көрмей тұрып, мектептердің мүддесіне, мақсатына тап ете түскендей кітап шығуы қиын»-. «-...Мектептердің пән сөздерін кеңседе жасау дұрыс емес. Пән сөзін пән маманы, кітап жазушы шығару керек. Ешбір ғалым пән сөздерін кеңседе шешкізіп, жасамайды. Кітап жазушы өзі табады. Бір ғалымның шығарған кітабында кейбір сөздер қолайсыз болса, екінші жазушы ол сөздерін түзеп, өзгертіп, жаңа сөз кіргізеді. Сөзді пән иесі ғана шығармаса, бөгде кісілердің шығаруы мүмкін емес. Өйткені, әр пәнге жетік адамдар білім кеңесінде болмайды. Пән иесі көп ойланып, көп еңбекпен тапса, кеңес сөзге көп ойланып отыра алмайды. Білім кеңестерінің жиналысында болғанымыз бар, онда сөздер жете тексерілмей, - -үстірт қаралатындығы, көп отырса - -жалығып, қолайсыз сөздерді де ала салатындығы байқалады»-, &ndash- деп оқулық жазудың үстірт қарайтын, жеңіл дүние еместігіне баса назар аударады. Елбасының жоғарыдағы тұжырымы осы алаш ойшылдарының пікірімен үндесіп жатыр. -

Яғни, жоғарыдағы пікірлерде айтылғандай , оқулықтың мақсаты, міндеті, мазмұны, құрылымы - -функциональдық сауаттылықтың құзыреттіліктеріне - -сай жазылуы тиіс. Оқулықты жаңа мазмұнда жазу барысында оның негізін салған авторлар ұмыт қалмауға тиіс. Себебі кез келген оқулықтың негізін қалаған сол алғашқы авторлар. - -Олардың атын оқулықта сақтап қалу біздің азаматтық борышымыз болуымен қатар, болашақ ұрпаққа берер тәлім-тәрбие болмақ. Яғни, қазақ халқы менталитетіндегі үлкенге құрмет, кішіге ізет ұстанымы болмақ.

Жалпыға білім беретін орта мектеп стандарты негізінде жазылатын мектептердегі оқулық жоғарыдағы айтылған құзыреттіліктерді - -басшылыққа ала отырып дайындалуы тиіс.

Функционалдық сауаттылықты жүзеге асырудың -екінші тетігі (механизмі) &ndash- оқыту нысандары мен әдістері. -Тәуелсіз қазақ елінің -оқулықтарының мазмұны ұлттық құндылықтарды басшылыққа ала отырып жазылып, оны оқыту мен жүзеге асырудың жаңа әдістері, яғни интербелсенді әдістер арқылы жүзеге асуы тиіс. Осы негізде білім алған мектеп оқушылары теориялық білімдерін практикалық тұрғыда қолданумен қатар ана тілінің келешегіне үлкен жауапкершілікпен қарауға тәрбиеленеді.

Ұлттық жоспарда көрсетілген функциональдық сауаттылықтың -үшінші тетігі (механизімі) &ndash- оқу нәтижелерінің бағалау жүйесін өзгерту. -Яғни бағалау жүйесі функциональдық сауаттылықта - -сырттай бағалау және іштей бағалау болып бөлінеді. - -Іштей бағалау &ndash- оқу пәні бойынша оқыту сапасын диагностикалау және мемлекеттік жалпыға білім беру стандарты өлшеміне сәйкес жүзеге асырылуы тиіс. Ал сырттай бағалау &ndash- әрбір деңгейді аяқтау бойынша білім алушының оқу жетістіктерінің нәтижелеріне сәйкес (ҰБТ, ОЖСБ және т.б.), сондай-ақ халқаралық зерттеулерге (ТIMSS, PISA - -және PIRLS) қатысуы арқылы жүзеге асырылады. - -Нақтырақ айтар болсақ, сыртқы бағалау белгілі бір мамандық иелеріне қатысты болса, іштей бағалау көбіне білім алушыларға қатысты. - -Сонымен қатар білім алушылардың өзін-өзі бағалауы, ұйымдастыруы, жетілдіруі және жеке жетістіктерін бағалау арқылы жүзеге асырылады. - -Біздің тәжірибемізде, осы аталған білім алушының бағалау жүйесі ұлттық төл технологиямыз «-Сатылай кешенді талдауда»- -қолданылып келеді. Бұл жоғарыдағы аталған - - -басқарушылық, ақпараттық, - -коммуникативтік, әлеуметтік, тұлғалық, - -азаматтық, - -пәндік құзыреттіліктерді білім алушы бойына - -дарытады. Оның дәлелі «-Сатылай кешенді талдау»- технологиясымен білім алып отырған оқушылар мен оларға білім беруші мектеп мұғалімдерінің жыл сайынғы жетіп отырған жетістіктері, яғни мектеп бітіруші түлектердің ұлттық бірыңғай тестте жоғары пайыздық көрсеткішке жетуі және Қазақстан Республикасы Кіші ғылым академиясының республикалық ауызша командалық олимпиадасына республикамыздың әр өңірінен бастауыш сыныптан бастап, орта, жоғары буын сыныптарынан оқушылардың қатысып, жүлделі орындарға ие болуы. Бұл туралы әр өңірдегі баспасөз құралдарында жарияланып отырады

Ал -функциональдық -сауаттылықтың -төртінші тетігіне (механизіміне) тоқталар болсақ, оған қосымша біліммен және мектептен тыс сабақтармен қамтуды жатқызады. -Шынтуайтына келгенде, бұл мәселе бізде толыққанды жүзеге асып отырмағандығы белгілі. - -Себебі, әлі күнге дейін стандарт пен оқулықтарға - -айтылған сын түзелмей отырған кезеңде мұндай қосымша білім функциональдық - -сауаттылық өз деңгейінде жүзеге асып отыр дегенді айта алмаймыз. Бұл тұрғыда да біз, алаш арыстарының бірі Ж.Аймауытовтың мына бір қағидасын басшылыққа алсақ, функциональдық сауаттылықтың төртінші механизмі жүзеге асқан болар еді. Ағартушы: «- Балаға ең қымбат, ең жылы, жақын нәрсе &ndash- туған жері, туған жерінің құбылыстарын білу балаға өте қызық. Мұндай оқыту жүйесі жергілікті өмірге, табиғатқа терең мазмұн беріп, оларды баланың санасында жандандырып, оларға баланың махаббатын арттырады, бала әлеумет тұрмысына, төңіректегі әлемге терең көзбен қарап үйреніп, жолығатын қиын мәселелерді оңай шешетін болады, бұрынғыдай мектептен шыққан соң, бала үйренген білімін ұмытып қалмайды, қайта білгенімен өмір жүзінде пайдаланатын болады.

... Балаларға туған жердің табиғатын, туған елдің әдет-ғұрпын, мінезін үйреніп, хәкімшілік, әлеумет мекемелерімен, олардың қызметтерімен, сауда кәсібімен, қатынасу жолдарымен таныстырып, жергілікті тарихи ескерткіштердің қатынасын түсіндіріп, балаларды бұрын білмейтін, жат нәрсемен яғни әлеумет ғылымымен таныс қыламыз»-,&ndash-деп - -бүгінгі заманауи білім беру талабына сай - -функциональдық сауаттылық мәселесіне, дәл осы терминмен айтпаса да, - -терең талдау жасап, нанымды тұжырым айтқан. Егерде біз қосымша білім беру және мектептен тыс сабақтарда осы қағидаларды басшылыққа ала отырып, бағдарламалар түзіп, қосымша әдебиеттер ұсынатын болсақ, онда функциональдық сауаттылықтың - - -төртінші механизімі өз дәрежесінде жүзеге асады

Ұлттық жоспарды жүзеге асырудың бесінші тетігі (механизмі) &ndash-мектепті басқару моделі (қоғамдық-мемлекеттік нысан, мектептердің оқу жоспарын реттеудегі дербестігінің жоғары деңгейі). Бүгінгі білім беру жүйесінде қазақстандық мынадай мектептер бар. Олар: жалпы білім беретін орта мектеп, гимназия, лицей, дарынды балаларға арналған мектептер, Назарбаевтың зияткерлік мектебі (НЗМ) т.б. Осы мектептердің басқару жүйесі, оқу бағдарламалары, оларда оқытылатын пәндердің оқулықтары, онда оқитын оқушылардың білім сайыстары бір-бірінен ерекшеленіп, бүгінгі қоғам талап етіп отырған үрдістен шығуы тиіс

Алтыншы тетігі (механизмі) &ndash- барлық мүдделі тараптармен әріптестікке негізделген достық қалыптағы білім беру ортасының болуы.Бұл мәселедегі - -жүзеге асырылатын жұмыс &ndash- мектеп пен жоғары оқу орындары, түрлі ғылыми зерттеу орталықтары мақсатты түрде келісімшартқа отырып, мектеп оқушыларының мамандық таңдауда, ғылыми жұмыстар, жобалар жасауда әріптестік қарым-қатынас орнатып отыру екі жаққа да тиімді болмақ. Жоғары оқу орындары білім сапасын арттыруда өзі дайындайтын маманның деңгейін, қабілетін, дарынын алдын-ала анықтап, болашақта жүргізілетін жұмыстарын жоспарлап, білім алушыларға кредиттік жүйенің ерекшеліктерін, мақсат-міндеттерін алдын-ала түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, мектеп оқушыларына мамандық таңдауда дұрыс бағыт беру

Функциональдық сауаттылықтың - - -жетінші - -механизімі - -&ndash- ата-аналардың балаларды оқыту мен тәрбиелеуге белсенді қатысуын қамтамасыз ету. -Ата-ана бала бойына - -жас кезінен адами құндылықтарын дарытып, саналы өмір сүруге баулуға - -борышты. - -Ата-ананың бала тәрбиелеуде - -функциональдық сауаттылығын көтеру мектеп мұғалімдерімен олардың тығыз байланыс жасап, екі жақты әріптестік әрекетінің негізінде қалыптасады. - -Яғни - -ата-ананың баласының ерекше қасиетін тануы, оны түрлі жағдаятта түсініп, қол ұшын беруі, олардың қабілетін дамытуға, - -бойына рухани құндылықтарды - -қалыптастыруға, жағымсыз мінез-құлық, әдеттерден арылтуға көмек беретін функциональдық сауаттылық ата-ана бойында да болуға тиіс. Бұл жағынан біз, қытай халқының бала тәрбиесіндегі өнегесін алуымыз керек. Олар баланың біліміне, тәрбиесіне - -мектепті емес ата-ананың өзін жауапты етеді. Егер баласы үй тапсырмасын - -мезгілінде және дұрыс орындамаса, оған тікелей ата-ана жауапты. Осы мәселе шектен шығатын болса, -мектеп басшысы баланы ол мектепке қабылдамауға толық құқылы. Сондай-ақ ата-ана өзі қызмет ететін орында бала тәрбиесіне тікелей жауап беруге мәжбүр болады. Бұдан байқалатын нәрсе, білім мен тәрбиенің екіжақты мәселе екендігін көрсетеді.

Қорыта келе, Елбасының - -«-Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту &ndash- Қазақстан дамуының басты бағыты»- атты Жолдауындағы оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту мақсатында құрылған бес жылдық Ұлттық жоспардың дер кезінде көтерілгендігін құптаумен қатар, бұл функционалдық сауаттылық мәселесінің алаш арыстарының да ой-тұжырымдарынан қағыс қалмағандығын жұртшылық назарына ұсыну болды. Сондықтан да функционалдық сауаттылыққа байланысты атқарылар іс-шараларда алаш арыстарының ұлт болашағы, оның сауатты, білімді, рухани дүниесі бай, ұлтжанды азамат тәрбиелеудегі - -педагогикалық көзқарастары үнемі басшылыққа алуынуы қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер:

  1.  -Н.А.Назарбаев. Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту &ndash- Қазақстан дамуының басты бағыты. // Ана тілі газеті. № 5, 2-8 ақпан, 2012 ж.
  2.  -Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012 - 2016 жылдарға арналған ұлттық іс-қимыл жоспары.
  3.  -Ж.Аймауытов. Бес томдық шығармалар жинағы. ІҮ том. Алматы, Ғылым, 1998ж &ndash- 437 бет.
  4.  -Ж.Аймауытов. Бес томдық шығармалар жинағы. Ү том. Алматы, Ғылым, 1999ж &ndash- 301 бет.

Мен, -Әкімберді Динара Әкімбердіқызы -2014 жылдың 17 қаңтар айында жұмысқа қабылдандым.

№38 мектеп-гимназиясының 2013-2014 оқу жылына арналған әдістемелік мәселесі: «-Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуда заманауи әдістерді пайдалану &ndash- білім сапасын арттырудың негізгі бағытты»-

Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту &ndash- бүгінгі заманның талабы.

Болашақ азамат өз ұлтының асыл мұрасын сусындау арқылы туған халқының тарихымен,мәдениетімен жете танысып,білімін кеңейтеді.Қазақ тілінің грамматикасын терең меңгерген оқушы, қоғамның кез-келген саласында қиналмай жұмыс істеп,өзінің функционалды сауаттылығын көрсете алады.

Менің өзекті мәселем: жаңа оқыту әдіс-тәсілдері арқылы қазақ тілін меңгерту.

Менің ұстанымым: «-Еліміздің ертеңі жас ұрпақтың қолында,ал жас ұрпақ тағдыры ұстаздың қолында»- деп елбасымыз атап айтқандай,оқушылардың талантын ашу &ndash- менің күн тәртібімдегі өзекті мәселелардің бірі.Осы мақсатта «-Мұқағали оқуларынан»-оқушыларым биік шыңдардан көрінді.Атап айтқанда,Дәулетхан Медет,Нұртазина Айжан,қазақ тілінен аудандық олимпиададан оқушым Сатыбалдиева Айзада 3-орынға ие болды.Осы бағытта оқушыларды «-Мұқағали оқуларына»- баулып,тапсырма беріп қойдым.

Қазіргі жастарға тек білім беріп қана қоймай,сонымен бірге әлеуметтік бейімделу үдерісінде алған білімдерін пайдалана білуге үйретіп келемін.Бұл мақсаттарды жүзеге асыру үшін сабағымда белсенді оқыту,диалогтік оқыту,сыни тұрғыдан ойлау стратегиясы,Блум таксономиясы,сатылай кешенді талдау,мән беріп оқыту технологиясын қолданып келемін.

Белсенді оқытуда қысқа әңгіме,ойын түрлері,сөздік ойыны тб атауға болады.Өзім беретін 2,4,5-сыныптарда мән беріп оқыту технологиясы бойынша оқушылардың оқылым,тыңдалым,айтылым,жазылым дағдыларын дамытудамын.Көбінесе топтық жұмыс жасап,достық қарым-қатынасты нығайта отырып,ұлттық бірліктің жарасымына жол ашамын.

Өмірлік қолданыста маңызды рөл атқаратын Блум жүйесін қолданып келемін.Блумның анализ,синтез,бағалау тараулары арқылы кез-келген тақырыпта сұрыптау жасап,пайдалы-пайдасыз жақтарын анықтап.баға бере алатын,жеке көзқарастарын еркін айта алатын жеке тұлғаны дайындау үстіндемін.

Сонымен бірге оқушылардың теориялық білімдерін дамыту мақсатында Н.Оразақынованың «-Сатылай кешенді талдау»- технологиясының тиімді жақтарын айтқым келеді.

1. Оқушыларға теориялық білім береді

2. ҰБТ-ке оқушы дайын болады

3. Тілін дамытады

4. Ұлттық құндылықтарды бағалай білуге,

құрметтеуге үйретеді

5. Ізденушілік, зерттеушілік әрекетін ұйымдастырады.

6. оқушының оқуға, білуге деген ынта-ықыласы артады, білім алуға әрекеттенеді.

Қазақ тілі пәні бойынша -оқушылардың білім сапасы туралы мәлімет

сынып

Оқушы саны

«-5»-

ІҮ т - - - - - - - - жж

«-4»-

ІҮ т - - - жж

«-3»-

ІҮ т - - - жж

«-2»-

ІҮ т - - - жж

Үлгерім

ІҮ т - - - - - - жж

Сапа

ІҮ т - - ж ж

4 «-а»-

15

 -

5

4

8

7

2

4

-

-

100%

100%

86%

80%

4 «-в»-

17

 -

7

6

6

7

4

4

-

-

100%

100%

76%

76%

2 «-д»-

13

 -

4

3

6

5

3

3

-

-

100%

100%

76%

76%

5 «-в»-

15

 -

9

9

6

5

-

1

-

-

100%

100%

100%

93%

Соңғы жарты жылдықта «-Қазақшаңыз қалай?»- акциясына химия-биология пән бірлестігінің мұғалімдерін дайындадық.Мектепішілік «-Жыл мұғаліміне»- қатысып,2-орынға ие болдым.

Функционалды сауаттылық

Функционалдық сауаттылық -&ndash- адамның сыртқы ортамен қарым-қатынасқа түсе алу қабілеті және сол ортаға барынша тез бейімделе алуы мен қарым-қатынас жасай алу деңгейінің көрсеткіші.

Құзіреттілік &ndash- оқушы іс-әрекетінің сапасынан көрінетін білім нәтижесі.

Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту &ndash- бүгінгі заманның талабы.

Болашақ азамат өз ұлтының асыл мұрасын сусындау арқылы туған халқының тарихымен,мәдениетімен жете танысып,білімін кеңейтеді.Қазақ тілінің грамматикасын терең меңгерген оқушы, қоғамның кез-келген саласында қиналмай жұмыс істеп,өзінің функционалды сауаттылығын көрсете алады.

Қазіргі жастарға тек білім беріп қана қоймай,әлеуметтік бейімделу үдерісінде алған білімдерін пайдалана білуге үйретіп келемін.Өзім сабақ беретін 4-5-сыныптарда қазақ тілінен функционалдық сауаттылықты қалыптастыруда мынандай әдістерді қолданамын:белсенді оқыту,мән беріп оқыту,сатылай кешенді талдау технологиясы,Блум жүйесі,сыни тұрғыдан ойлау.

Мән беріп оқыту технологиясы (қатысымдық әдіс) функционалды сөйлеудің грамматикалық жағы мен лексикалық бірліктерді меңгертудің негізі болып табылады.Бұл әдіс бойынша оқушыларды сабақтың басынан бастап сөйлесім әрекетіне баулу,тілді үйретуді күнделікті өмірде жүзеге асыру,сабақты практикалық жағынан жан-жақты қамтамасыз ету ескеріліп отырады.Өйткені кез-келген тақырыптағы тілдесім үдерісі сөйлеу,жазу,оқу,тыңдау әрекеттері арқылы іске асады.Рөлдік ойын әдісі арқылы оқушылар тез тілдеседі,образға енеді,оқушы өзін танытады,достарының пікірімен санасады,дұрыс сөйлеу қабілетін жетілдіреді,жан-жақты білімін көрсетуге мүмкіндік береді.Сонымен қатар сұрақ-жауап әдісін оқушылардың сөйлеу дағдысын дамыту мақсатында оқытудың барлық кезеңдері мен түрлерінде жиі қолданамын

Блум жүйесі арқылы оқушылардың алға қойған мақсатына жету жолдарын,өз ойың еркін жеткізе алатын жеткіншек дайындау үстіндемін.(киіз үйдің суретін слайдтан көрсету)

Сатылай кешенді талдау арқылы қазақ тілінің грамматикасын жете меңгеретін оқушы оқытудамын

Категория: Ашық сабақтар | Добавил: Злой_Админ)) | Теги: оқушылардың, дамыту, функционалдық, әдебиеті, тілі, Қазақ, сауаттылығын, Мен, пәнінде
Просмотров: 1800 | Загрузок: 0 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
avatar